شهرستان خدابنده با وسعتی معادل ۴۸۰۰کیلومتر مربع در جنوب استان زنجان، بین طول شرقی۴۸درجه و ۳۵ دقیقه، و عرض شمالی۳۶ درجه و۷ دقیقه قرار دارد. از شمال به شهرستان زنجان وابهر وبخش آوج و از جنوب به استان همدان و از غرب به استان کردستان و قسمتی هم از غرب به زنجان محدود میباشد. شهرستان خدابنده از۴ بخش مرکزی ، افشار ، بزینه رود و سجاسرود و ۲۳۲روستا و ۳۳روستای خالی از سکنه تشکیل شده است.

آب و هوای شهرستان کوهستانی است و با توجه به شرایط خاص کوهستانی می توان آب و هوای آن را اقلیم معتدل کوهستانی نیز به حساب آورد.خصوصیات این آب و هوا٬ گرمای شدید دره ها در تابستان و اعتدال آنها در زمستان و بر عکس سرمای شدید مرتفعات در زمستان و اعتدال آن در تابستان است.

سرما معمولا در این منطقه از اواخر آبان و اوایل آذر ماه شروع شده و اغلب تا پایان فروردین ماه ادامه می یابد. مقدار بارندگی منطقه که اغلب در زمستان بصورت برف است معدل ۱۰ سال گذشته حدود  ۴۰۰میلیمتر بوده است.

 ۲- رودخانه های مهم شهرستان خدابنده

 رودهای جاری در منطقه عمومآ به دو رود بزرگ قزل اوزن در غرب وشمال غربی و  خرارود (خررود)در شرق می پیوندد.

۱- در شرق و شمال بخش گرماب دو شاخه به ترتیب آجی چای و شیرین چای جاری

 بوده که  در شمال شرقی به هم متصل شده و در شمال غرب به قزل اوزن می ریزد.

2- خرارود که ازروستای شیخلو و نعلبندان سرچشمه گرفته و با دریافت آشاقی چای

 ازآبی سفلی و قره محمد چای از پسکوهان و دیگر آبهای جاری با جهت غربی و شرقی به جنوب شهرستان قزوین منتهی می شود.

3- قانی چای ا زروستای مزید آباد سرچشمه گرفته و با دریافت رودهای متفاوت درشهرسجاس به سجاسرود موسوم گشته و به قزل اوزن در شمال غرب می پیوندد.

  ۳- کوههای شهرستان خدابنده

1- ارتفاعات قشلاق گونای در روستای گرماب دارای غار بزرگ و زیبای کتله خور.

2- ارتفاعات قیدار با ارتفاع 2812متر در غرب شهرستان خدابنده.

۳- آق تپه بین روستاهای حصار و بجقین .

4- قره تپه بین روستاهای حصارو لاچوان.

5- قزل برون در غرب شهرک سجاس .

6- ساری داش در روستای دهجلال (گردنه ی دهجلال).

7-در گوجه ییلاق گردنه ی گوجه ییلاق واقع در راه قیدار به بخش گرماب .

 8- ملا یعقوب در روستای آبی سفلی .

۴-دین و مذهب اهالی

اکثریت قریب به اتفاق یعنی %99 مردم مسلمان و شیعه اثنی عشری می باشند.و%1ازاهالی این شهرستان که در روستاهای آن زندگی می کنند منجمله عده ی قلیلی در روستای خوش و اکثریت روستاهای  زرزر،  دولجین و آغاجری میباشند که ارادت خاصی به حضرت علی(ع) دارند ((علی الهی ))وعده ی دیگر سرطالبی یا سیره ی طالب به زندگی مشغول هستند و در پاره ای از موارد دارای اعمال مذهبی مخصوص یه خودشان می باشند که کلآ به نامهای افشار در منطقه شناخته می شوند و مسلمانها در اصطلاح این طایفه مقدم نامیده می شوند.